PODUSZKA POWIETRZNA W SAMOCHODZIE – FUNKCJE I DZIAŁANIE
Poduszka powietrzna w samochodzie to, zaraz obok pasów bezpieczeństwa, jeden z najważniejszych elementów bezpieczeństwa biernego kierowcy i pasażerów auta. W przypadku zderzenia zapewnia ochronę m.in. głowy, klatki piersiowej i innych części ciała, w zależności od tego, czy w samochodzie są np. kurtyny powietrzne. W tym tekście omówimy najważniejsze informacje o poduszkach powietrznych. Jak są zbudowane, jak działają i jakie mogą być rodzaje poduszek powietrznych.
Spis treści:
1. Kiedy pojawiły się poduszki powietrzne?
2. Jak zbudowana jest poduszka powietrzna?
3. Jak działa poduszka powietrzna w samochodzie?
4. Rodzaje poduszek powietrznych w samochodach osobowych
5. Czy poduszki powietrzne w samochodzie są obowiązkowe?
6. Jak sprawdzić, czy poduszka powietrzna w samochodzie jest sprawna?
7. Kiedy można wyłączyć poduszkę powietrzną?
8. Co zrobić z poduszką powietrzną po wypadku?
KIEDY POJAWIŁY SIĘ PODUSZKI POWIETRZNE?
Po raz pierwszy takie rozwiązanie pojawiło się na patentach z lat 50. ubiegłego stulecia. Inżynier John W. Hetrick miał wypadek samochodowy i wpadł na pomysł stworzenia poduszki powietrznej, która zredukowałaby negatywne skutki zderzeń. Swoje rozwiązanie opatentował w 1953 r. Pierwszym autem wyposażonym w poduszkę powietrzną był Oldsmobile Toronado z 1972 r. Europejscy producenci wprowadzili poduszki powietrzne dopiero w latach 80. i początkowo były dostępne tylko w wysokiej klasy limuzynach. Obecnie poduszka powietrzna w samochodzie to jeden z podstawowych elementów, które zwiększają bezpieczeństwo podróżujących.
JAK ZBUDOWANA JEST PODUSZKA POWIETRZNA?
Współcześnie poduszka powietrzna składa się z trzech podstawowych elementów:
- Czujników zderzenia i jednostki sterującej - elektronika monitoruje wszystko, co dzieje się z pojazdem. W razie wypadku czujniki przekazują do komputera sterującego odpowiednie informacje, a ten decyduje o tym, czy uruchomić układ uaktywniający poduszkę.
- Generatora gazu - zawierającego zapalnik, który w momencie wypadku inicjuje reakcję chemiczną, potrzebną do wystrzelenia poduszki.
- Elastycznego worka - poduszka powietrzna ma postać elastycznego pojemnika wypełnianego gazem, posiada boczne otwory, które wypuszczają nadmiar ciśnienia, by zamortyzować uderzenie.
JAK DZIAŁA PODUSZKA POWIETRZNA W SAMOCHODZIE?
Kiedy dochodzi do zderzenia, proces od wykrycia uderzenia do aktywacji poduszki odbywa się w ciągu zaledwie tysięcznych części sekundy. Tak wygląda przebieg działania układu przy zdarzeniu drogowym:
- Czujniki zderzenia wysyłają sygnał do komputera sterującego.
- Jednostka sterująca aktywuje generator gazu.
- Generator gazu uruchamia się i dochodzi do eksplozji.
- W wyniku eksplozji elastyczny worek wypełnia się gazem.
- Airbag wystrzeliwuje spod zaślepki umieszczonej np. na środku kierownicy.
- W momencie kontaktu z ciałem gaz zaczyna uchodzić przez boczne otwory, by poszkodowany mógł się wydostać z pojazdu.
W nowoczesnych samochodach producenci łączą poduszki powietrzne i napinacze pasów bezpieczeństwa. Dzięki temu jeszcze zanim dojdzie do wypadku i wystrzeli poduszka powietrzna, pasy docisną podróżujących do foteli, żeby nie przemieścili się w kierunku wystrzeliwujących poduszek, co dodatkowo zmniejsza ryzyko odniesienia cięższych obrażeń, dlatego zapięcie pasów bezpieczeństwa jest bardzo istotne.
RODZAJE PODUSZEK POWIETRZNYCH W SAMOCHODACH OSOBOWYCH
Już pierwsze modele poduszek powietrznych były przewidziane zarówno do zainstalowania po stronie kierowcy, jak i po stronie pasażera podróżującego z przodu. Z czasem producenci zaczęli opracowywać kolejne rozwiązania, a wśród nich są:
- Kurtyna boczna - montowana wzdłuż krawędzi dachu, nad bocznymi oknami, chroni kabinę aż do tylnej części dachu.
- Boczne poduszki powietrzne - montowane w oparciach foteli lub środkowych słupkach, poduszki boczne mają ograniczony zakres ochrony.
- Poduszki kolanowe - mające znaczenie w samochodach, w których elementy np. deski rozdzielczej mogą uszkodzić kolana podczas wypadku.
- Kurtynowe poduszki powietrzne - mogą być podzielone na kilka sekcji, w zależności od miejsca uderzenia (np. dachowe).
CZY PODUSZKI POWIETRZNE W SAMOCHODZIE SĄ OBOWIĄZKOWE?
Polskie przepisy nie nakładają obowiązku stosowania poduszki powietrznej, jeśli auto fabrycznie nie było w nią wyposażone. Jednocześnie przepisy Unii Europejskiej wymagają, by poduszki powietrzne montowano w każdym samochodzie wyprodukowanym po 2009 r. i sprzedawanym na terenie Unii Europejskiej.
JAK SPRAWDZIĆ, CZY PODUSZKA POWIETRZNA W SAMOCHODZIE JEST SPRAWNA?
Kupując auto używane, zwłaszcza powypadkowy samochód, warto upewnić się, czy ma on poduszki powietrzne i czy układ działa prawidłowo. Można to zrobić na kilka sposobów:
- Kontrolka poduszki powietrznej - po włączeniu zapłonu kontrolka "AIRBAG" powinna się zaświecić i po chwili zniknąć (sprawdź w instrukcji obsługi pojazdu jej lokalizację i sposób działania).
- Diagnostyka komputerowa - podpięcie do komputera diagnostycznego autoryzowanego serwisu pozwala wykryć ewentualne błędy związane z funkcjonowaniem układu.
- Kontrola wzrokowa - jeżeli osłony poduszek powietrznych są w jakikolwiek sposób naruszone, to może być znak, że system nie zadziała prawidłowo lub nie aktywuje się wcale. W skrajnych przypadkach zdarza się, że nieuczciwi sprzedawcy nie montują nowych poduszek, ale są w stanie oszukać elektronikę auta tak, by komputer myślał, że airbag jest na swoim miejscu, dlatego najlepiej kupować samochód używany ze sprawdzonego źródła, np. w markowych salonach.
KIEDY MOŻNA WYŁĄCZYĆ PODUSZKĘ POWIETRZNĄ?
Poduszkę powietrzną pasażera można wyłączyć w momencie, gdy na siedzeniu jest zamontowany fotelik dla dziecka, niezależnie od tego, czy umieszczono go przodem, czy tyłem do kierunku jazdy. Poduszkę pasażera można wyłączyć również wtedy, gdy autem jedzie tylko kierowca, ale lepiej tego nie robić.
CO ZROBIĆ Z PODUSZKĄ POWIETRZNĄ PO WYPADKU?
Konstrukcja poduszki nie przewiduje możliwości jej ponownego użycia, dlatego trzeba ją wymienić. Co do zasady, po wypadku lub kolizji należy przywrócić pojazd do pełnej sprawności. Warto to zrobić nie tylko ze względów bezpieczeństwa, ale również ze względu na fakt, że może nie przejść przeglądu technicznego, a w razie kolejnego zdarzenia ubezpieczyciel może nie wypłacić pieniędzy poszkodowanym, jeśli układ nie zadziała, bo poduszki powietrzne zostały naprawione, a nie wymienione.
CZY PODUSZKA POWIETRZNA MOŻE NIE ZADZIAŁAĆ?
Tak, zdarzają się sytuacje, kiedy poduszki powietrzne nie zostaną uruchomione. Na dodatek może do nich dojść przy pełnej sprawności całego układu. Najczęściej są to uderzenia na tyle lekkie lub występujące pod takim kątem, że nie spełniają kryteriów aktywacji. Do tego należy pamiętać, że każdy wypadek to wiele zmiennych i choć inżynierowie starają się przewidzieć różne sytuacje, to nadal może zdarzyć się, że auto uderzy w przeszkodę pod kątem lub znajdzie się w położeniu, które nie są zaprogramowane w scenariuszach elektroniki.
NAJCZĘŚCIEJ ZADAWANE PYTANIA
Jak działa poduszka powietrzna w samochodzie?
-
Poduszka powietrzna (Airbag) uruchamia się w ciągu tysięcznych sekundy po wykryciu zderzenia. Czujniki wysyłają sygnał do jednostki sterującej, która aktywuje generator gazu, a ten napełnia elastyczny worek. Poduszka wystrzeliwuje spod osłony i w kontakcie z ciałem wypuszcza nadmiar powietrza, amortyzując uderzenie.
Ile poduszek powietrznych powinno być w aucie?
-
Przepisy nie wskazują konkretnej liczby .Obowiązkowe jest jedynie wyposażenie nowych aut sprzedawanych w UE po 2009 roku w system poduszek powietrznych. Ich liczba zależy od konstrukcji modelu i producenta. Najczęściej spotyka się poduszkę kierowcy, pasażera, kurtyny boczne, boczne poduszki oraz czasem poduszki kolanowe.
Czy poduszka powietrzna może się nie otworzyć podczas wypadku?
-
Tak, taka sytuacja jest możliwa nawet przy sprawnym systemie. Dzieje się tak głównie wtedy, gdy siła zderzenia jest zbyt mała, by spełnić kryteria aktywacji. Poduszka może też nie zadziałać w nietypowych scenariuszach np. przy uderzeniu pod nietypowym kątem.
Jak sprawdzić, czy poduszka powietrzna działa poprawnie?
-
Po włączeniu zapłonu kontrolka airbag powinna zapalić się i po chwili zgasnąć. System można też sprawdzić komputerem diagnostycznym, który pokaże błędy i historię aktywacji. Warto obejrzeć osłony poduszek, gdyż każde naruszenie może świadczyć o ingerencji lub braku poduszki.
Czy można jeździć samochodem bez poduszki powietrznej?
-
Jeśli auto fabrycznie nie miało poduszki, przepisy zezwalają na jazdę. Jeśli jednak pojazd był w nią wyposażony, to po wypadku należy ją obowiązkowo wymienić, bo naprawa lub brak poduszki może uniemożliwić przejście przeglądu. W razie kolejnej kolizji może to też wpłynąć na decyzje ubezpieczyciela.
Czy można wymienić poduszkę powietrzną po kolizji?
-
Tak, po kolizji poduszkę powietrzną trzeba wymienić, bo konstrukcja nie przewiduje jej ponownego użycia. Sama naprawa poduszki jest niedopuszczalna. Wymienia się cały moduł, a dodatkowo często także elementy wokół, np. kierownicę, deskę rozdzielczą, czujniki i komputer sterujący. To konieczne zarówno dla bezpieczeństwa, jak i po to, by auto przeszło przegląd i nie było problemów z ewentualnym odszkodowaniem przy kolejnej kolizji.
Czy poduszka powietrzna może się otworzyć bez powodu?
-
Istnieje taka możliwość, ale zdarza się to bardzo rzadko. System poduszek jest zaprojektowany tak, żeby aktywował się wyłącznie wtedy, gdy czujniki wykryją parametry zderzenia spełniające określone kryteria. Konstrukcja ma minimalizować ryzyko przypadkowego wystrzału, dlatego większość nieprawidłowych aktywacji wynika raczej z poważnych usterek lub wcześniejszych uszkodzeń auta, a nie z wadliwego działania samej poduszki.
Jakie są rodzaje poduszek powietrznych w samochodach?
-
W samochodach stosuje się m.in. poduszki kierowcy, pasażera, boczne, kurtyny powietrzne, kurtyny dachowe oraz poduszki kolanowe. Różnią się miejscem montażu i zakresem ochrony. Kurtyny zwykle chronią całą boczną strefę kabiny, a poduszki boczne mają mniejszy obszar działania.
Czy dezaktywacja poduszki powietrznej pasażera jest legalna?
-
Tak, można to zrobić, gdy na przednim fotelu znajduje się fotelik dziecięcy. Dopuszczalne jest również jej wyłączenie, gdy jedzie sam kierowca, choć nie jest to zalecane. To jedyna poduszka, którą użytkownik może legalnie dezaktywować.
Co oznacza kontrolka poduszki powietrznej na desce rozdzielczej?
-
Kontrolka powinna zapalić się przy uruchamianiu auta i po chwili zgasnąć. To znak, że system się testuje. Jeśli pozostaje włączona, informuje o błędzie lub nieprawidłowości w układzie. Taki sygnał oznacza, że poduszki mogą nie zadziałać podczas wypadku i wymagają diagnostyki.
Uwaga:
Uderzenia, które nastąpiły przy dużej prędkości jazdy, mogą spowodować poważne obrażenia lub śmierć mimo wszystkich zabezpieczeń zamontowanych w pojeździe.
Zawsze należy zapinać pasy bezpieczeństwa, nawet podczas najkrótszych podróży oraz niezależnie od pozycji siedzenia. System poduszek powietrznych (SRS) dodatkowo podnosi skuteczność działania pasów bezpieczeństwa, lecz ich nie zastępuje.
Należy zawsze upewnić się, że podsufitka i okładziny słupków drzwi są prawidłowo zamontowane, w dobrym stanie oraz nic ich nie zasłania.
Należy zawsze prawidłowo układać pasy bezpieczeństwa i siedzieć możliwie jak najdalej od poduszki powietrznej. Poduszki powietrzne napełniają się bardzo szybko i mogą spowodować m.in. urazy twarzy.
Należy zawsze utrzymywać odległość pomiędzy bokiem pojazdu a głową i torsem, aby umożliwić swobodne napełnienie poduszek powietrznych.
Wymienione w niniejszym artykule funkcje i dane mogą być dostępne tylko w określonych wersjach wyposażenia. Szczegóły dotyczące dostępności elementów wyposażenia, funkcji, warunki gwarancji oraz aktualne dane techniczne dostępne są u autoryzowanych dealerów.
Czynności serwisowe powinny być zawsze wykonywane zgodnie z zaleceniami producenta i aktualnymi regulacjami prawnymi.